2022 թվականի սեպտեմբերին Ադրբեջանը լայնածավալ հարձակում սկսեց Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի ուղղությամբ։ Հարվածի տակ հայտնվեցին հատկապես Ջերմուկի, Վարդենիսի, Գորիսի և Կապանի սահմանամերձ հատվածները։

Այդ օրերի ամենածանր էջերից մեկը զոհված և գերեվարված զինծառայողների պատմություններն էին։ Պաշտպանության նախարարությունը զոհված զինծառայողների ամբողջական ցանկը պաշտոնապես չի հրապարակել, սակայն հայտնի են առնվազն հինգ կին զինծառայողների անուններ, որոնց ճակատագիրը դարձավ 2022 թվականի սեպտեմբերյան ագրեսիայի ամենացավալի վկայություններից մեկը։

Ալիսա Մելքոնյանը զոհվեց սեպտեմբերի 13-ին՝ ստանալով բեկորային մահացու վիրավորում։

Անուշ Ապետյանը գերեվարվեց ադրբեջանական զինծառայողների կողմից։ Նրա նկատմամբ իրականացվեց դաժան բռնություն և խոշտանգում, ապա նա սպանվեց։ Հանցագործությունը փաստագրվել է, իսկ նրա մարմնի նկատմամբ իրականացված վայրագությունները դարձան ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից հայ զինծառայողների նկատմամբ կատարված ծանր հանցագործությունների վկայություններից մեկը։

Իրինա Գասպարյանը զոհվեց սեպտեմբերյան մարտերի ընթացքում։ Նա հիշատակվում է այն կին զինծառայողների թվում, որոնք խիզախություն են ցուցաբերել ադրբեջանական հարձակումը հետ մղելու ժամանակ։

Գայանե Աբգարյանը նույնպես գերեվարվեց ադրբեջանական զինծառայողների կողմից։ Նա ենթարկվեց դաժան վերաբերմունքի և սպանվեց։

Սուսաննա Գրիգորյանը զոհվեց ադրբեջանական հարձակումը հետ մղելու ժամանակ։

Այս կանանցից յուրաքանչյուրի հետևում մեկ կյանք էր, ընտանիք, հարազատներ, սպասող մարդիկ։ Բայց նրանց պատմությունը նաև պատերազմի իրական գնի մասին է՝ այն գնի, որը երբեմն փորձում են տեղավորել միայն թվերի և պաշտոնական հաղորդագրությունների մեջ։ Եվ այսօր, երբ խոսում ենք խաղաղության մասին, այս անունները չպետք է մնան անցյալում։

Խաղաղությունը կարևոր է։ Բայց խաղաղությունը չի նշանակում մոռացություն։ Չի նշանակում, որ զոհվածների պատմությունները պետք է լռեցվեն կամ ջնջվեն քաղաքական օրակարգից։ Ընդհակառակը՝ իրական խաղաղությունը պետք է կառուցվի նաև հիշողության, ճշմարտության և կատարվածի պատասխանատվության գիտակցման վրա։

Մենք խաղաղության ենք գնում, բայց խաղաղության ճանապարհին մեզ հետ են նաև Ալիսայի, Անուշի, Իրինայի, Գայանեի և Սուսաննայի անունները։ Եվ հարցը միայն այն չէ, թե ինչ խաղաղություն ենք կառուցելու։ Հարցն այն է՝ ինչ գնով և ինչ հիշողությամբ ենք հասնելու այդ խաղաղությանը։