Վերջին շրջանում հայ-ռուսական հարաբերություններում նկատվող լարվածությունից հետո կողմերը փորձել են վերականգնել երկխոսությունը։ Հայաստանի վարչապետի և ՌԴ նախագահի միջև հեռախոսազրույց էր տեղի ունեցել։

Փաշինյանը կառավարության հուլիսի 30-ի նիստից հետո կայացած ճեպազրույցում ասաց. «Ես Հայաստան-Ռուսաստան հարաբերությունների պատասխանատուն եմ, ես հայ-ռուսական հարաբերությունների պատասխանատուն չեմ»։

Նա նշել է, որ Հայաստանը մի շարք պետությունների հետ ռազմավարական հարաբերությունների մասին փաստաթղթեր է ստորագրել, մինչդեռ նախկինում նման բան պարզապես չկար։

«ՀՀ-ն որոշել է ունենալ այլընտրանքներ, այդ թվում՝ քաղաքական առումով։ Ռուսաստանը խնդիր է տեսնում այդտեղ։ Խնդիրը հետևյալն է. կամ հարաբերությունները էքսկլյուզիվ են, կամ հարաբերություններ ընդհանրապես չպետք է լինեն։ Մենք դա չենք ընդունում։ Մենք ասում ենք՝ հարաբերությունները բացառիկ չեն, բայց դրանք պետք է գոյություն ունենան։ Սա լեգիտիմ դիրքորոշում է»,- ընդգծել է կառավարության ղեկավարը։

Եթե ՀՀ-ն ընտրի ԵՄ-ի ճանապարհը, ի՞նչ կլինի ՀՀ-ՌԴ հարաբերությունների հետ։ MediaHub-ը զրուցել է ռուս քաղաքագետ Վիկտոր Սապրիկայի հետ։

«Երկիրը, որը ցանկանում է օգտվել երկու միություններից էլ, պետք է հասկանա, որ որոշակի ստանդարտների ընդունումը, ըստ էության, կփակի մյուս շուկաները։ Եթե, օրինակ, նայենք ոչ թե Ուկրաինային, այլ Մոլդովային, կտեսնենք, որ Եվրամիության ստանդարտների ընդունումը փաստացի սահմանափակում է ապրանքների մուտքը ռուսական շուկա և Եվրասիական տնտեսական միության մյուս անդամ երկրների շուկաներ։ Մոլդովան միլիոնավոր, գուցե նույնիսկ միլիարդավոր կորուստներ է կրում։ Եվ, իհարկե, այս առումով նրանք նաև աշխարհաքաղաքական ընտրություն են կատարել։

Եթե դրան նայենք միջազգային ինտեգրման տեսանկյունից, ապա Հայաստանի քաղաքացիների մեծամասնությունը կարծում է, որ Հայաստանի և Եվրամիության միջև հարաբերությունները բարելավող երեք հիմնական գործոններից մեկը երկրի տնտեսական զարգացման աջակցությունն է։ 43%-ը կարծում է, որ երկրի տնտեսական զարգացման համար այդ աջակցությունն անհրաժեշտ է։ Սակայն, ինչ-ինչ պատճառներով, նրանք կարծում են, որ հենց Եվրամիությունն է ապահովում այդ աջակցությունը։ Բայց եթե խոսքը վերաբերում է առևտրային հատվածի զարգացմանը, ապա, իհարկե, ռուսական և եվրոպական շուկաները հայկական արտադրանքի համար համեմատելը գործնականում անհնար է, քանի որ Եվրամիությունը սահմանափակ է։ Այն ունի Հայաստանում արտադրվող ապրանքների իր մատակարարները, և, սկզբունքորեն, հայկական արտադրանքն իրեն չի հետաքրքրում։ Մենք նույնիսկ հիշում ենք Իսպանիայի հետ կապված վերջին խնդիրը, երբ հայկական արտադրանքը, ընդհանուր առմամբ, Իսպանիայում պահանջված չէր և նույնիսկ ամբողջությամբ փչացավ։

Եվրասիական տնտեսական միության կողմից ընդունված չափորոշիչները նույնպես բավականին հստակ են։ Եթե Հայաստանը շեղվի այդ չափորոշիչներից, ապա, իհարկե, շուկաները կփակվեն»,- ասաց Սապրիկան։

Եթե, օրինակ, Հայաստանը որոշի միանալ ԵՄ-ին, ապա պետք է, օրինակ, պատժամիջոցներ կիրառի Ռուսաստանի դեմ, ինչպես դա արել են եվրոպական երկրները։

«Եթե Հայաստանը դա անի, բնականաբար, ԵԱՏՄ շուկան, ինչպես նաև Ռուսաստանը, այլևս չեն լինի եղբայրական գործընկեր։ Եթե հանրաքվեով որոշում կայացվի, և ընտրվի եվրոպական աշխարհաքաղաքական վեկտորը, դա չի նշանակում, որ Հայաստանը անմիջապես կդառնա Եվրամիության անդամ։ Մենք հիանալի հասկանում ենք, որ, օրինակ, Թուրքիան երկար տարիներ սպասում է Եվրամիության անդամակցությանը։ Այսինքն՝ կան երկրներ, որոնք արագ են միանում, և կան երկրներ, որոնք բավականին երկար են սպասում այդ գործընթացին։ Եթե հիմա խոսքը Հայաստանի մասին է, ապա, իհարկե, Եվրամիության պահանջները Հայաստանի նկատմամբ կարող են փոխվել, բայց քանի դեռ ընթանում է վերակառուցումը դեպի եվրոպական շուկա և եվրոպական չափանիշներ, ըստ էության՝ եվրոպական վեկտոր, Հայաստանը նախևառաջ կկորցնի ռուսական շուկան, քանի որ Ռուսաստանը, ընդհանուր առմամբ, այլևս շահագրգռված չի լինի տնտեսական նախագծերին կամ առևտրաշրջանառության զարգացմանը աջակցելու հարցում։

Իսկ ապագայում՝ Եվրասիական տնտեսական միության չափանիշներին հակասող նորմերի ընդունումից հետո, ինչը վերաբերում է մաքսային տուրքերին, թվային ենթակառուցվածքներին և մի շարք այլ ոլորտների, Հայաստանը կկորցնի նաև Եվրասիական տնտեսական միության շուկան։ Ավելին, կարծում եմ, որ այն կկորցնի նաև այն երկրների շուկաները, որոնք ԵԱՏՄ անդամ չեն, սակայն նրա գործընկերներն են։

Այսպիսով, ցավոք, Հայաստանը կկորցնի ոչ միայն շուկաներ, այլև գնորդներ և աջակցություն։ Եվ սա շատ ցավոտ գործընթաց կլինի»,- ասաց նա։

Նա հավելեց. «Մյուս կողմից, մենք հիշում ենք, որ Եվրասիական տնտեսական միությունը դեռևս քաղաքացիներին տրամադրում է սոցիալական երաշխիքներ, այդ թվում՝ կենսաթոշակներ։ Կարո՞ղ եք պատկերացնել, թե քանի մարդ կկորցնի իր կենսաթոշակի և սոցիալական ապահովության հնարավորությունները, եթե երկիրը դուրս գա Եվրասիական տնտեսական միությունից։ Խոսքը վերաբերում է այն մարդկանց, ովքեր ներկայումս ապրում են Ռուսաստանում կամ այլ երկրներում, ինչպիսիք են Բելառուսը, Ղազախստանը և այլն։

Ռուսաստանի դեմ վիզային ռեժիմի և պատժամիջոցների ներդրումն առաջին հերթին կհարվածի հայ արտադրողներին, որոնք արդեն իսկ դժվարին վիճակում են, քանի որ մենք գիտենք վերաներդրումների, վարկերի և, ընդհանուր առմամբ, ենթակառուցվածքային նախագծերի անհրաժեշտության մասին»։

Ի՞նչ պետք է անի Հայաստանը ռուսական շուկան վերաբացելու համար։ Ըստ նրա՝ պետք է զերծ մնալ համապարփակ քաղաքական որոշումներ կայացնելուց և պաշտպանել ազգային շահերը ընդհանուր քաղաքականության շրջանակում։ «Այլ կերպ ասած՝ մենք տեսնում ենք, որ համապարփակ որոշումների ժամանակն ավարտվել է։ Մենք պետք է անցնենք կառուցողական երկխոսության, որը, ընդհանուր առմամբ, թույլ կտա մշակել համատեղ տնտեսական և ենթակառուցվածքային նախագծեր։ Ակնհայտ է, որ հասարակայնության հետ կապերը և արևմտյան ժողովրդավարության ու քաղաքակրթության ընդհանուր պատկերը շատ լավն են, բայց դրանք աշխատում են միայն այն երկրների համար, որոնք իրական տնտեսական ներուժ ունեն այդ միության շրջանակում։ Իսկ Հայաստանն իրական տնտեսական ներուժ ունի եվրասիական տնտեսական ինտեգրման շրջանակում»,- նշեց նա։