Մի քանի օր առաջ տեղի է ունեցել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հեռախոսազրույցը ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ։

Նիկոլ Փաշինյանն ընդգծել է, որ հայաստանյան ծագման ապրանքների՝ ՌԴ շուկա արտահանման սահմանափակումները հակասում են Հայաստան–Ռուսաստան իրավապայմանագրային շրջանակին ու Եվրասիական տնտեսական միության կարգավորումներին, և խնդրել է միջոցներ ձեռնարկել՝ այս խնդիրները կարգավորելու ուղղությամբ։

Ինչ վերաբերում է Հայաստանի՝ Եվրոպական միությանն անդամագրվելու հարցով ՀՀ-ում հանրաքվե անցկացնելուն, ինչի մասին ասվում է ԵԱՏՄ անդամ չորս երկրների ղեկավարների ս/թ մայիսի 29-ին ընդունված համատեղ հայտարարության մեջ, Փաշինյանն ընդգծել է, որ հանրաքվեի անցկացումը գործնականում հնարավոր է միայն ԵՄ-ին անդամագրման համար Հայաստանի կողմից Եվրոպական միությանը պաշտոնական դիմում հղելուց և թեման առարկայական դարձնելուց հետո։

Միևնույն ժամանակ, Փաշինյանն ընդգծել է բաց, գործընկերային և բարեկամական երկխոսության միջոցով նշված հարցերը լուծելու Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության պատրաստակամությունը։

Սակայն, ապրանքների արտահանման խնդիրը մնաց չլուծված, ի՞նչ է կատարվում ՀՀ-ՌԴ հարաբերություններում, ո՞րն է ռուսական կողմի պահանջը․ MediaHub-ը զրուցել է ռուս քաղաքագետ Վիկտոր Սապրիկայի հետ:

«Մենք պետք է խոսենք Եվրասիական տնտեսական ինտեգրման և այս գործընթացում Հայաստանի դերի մասին, այսինքն՝ աշխարհաքաղաքական տարբերություններից անկախ, Հայաստանը Եվրասիական տնտեսական միության անդամ է, և, իհարկե, հետագա ինտեգրման հետ կապված բոլոր հարցերը կապված են Եվրասիական տնտեսական միության զարգացման հետ։ 2026 թվականի վերջին հարցումը ցույց տվեց, որ ձևավորվում է այն կարծիքը, որ Եվրամիությունը սպասում է Հայաստանին, պատրաստ է բացել իր շուկաները, պատրաստ է տրամադրել ֆինանսական աջակցություն և այլն։ Իհարկե, այս հարցերը, ընդհանուր առմամբ, փոխկապակցված են, այսինքն՝ եվրոպական ինտեգրումը և եվրասիական ինտեգրումը տարբեր աշխարհաքաղաքական վեկտորներ են։ Եվ այն երկիրը, որը ցանկանում է օգտվել երկու միություններից էլ, այնուամենայնիվ, պետք է հասկանա, որ որոշակի չափանիշներին անցումը՝ կփակի մյուս շուկաները»,- ասաց Սապրիկան։

Քաղաքագետը նշեց, որ եթե նայենք, օրինակ, նույնիսկ ոչ թե Ուկրաինային, այլ Մոլդովային, կտեսնենք, որ Եվրամիության չափանիշներին անցումը գործնականում սահմանափակում է ապրանքների մուտքը ռուսական շուկա և Եվրասիական տնտեսական միության մնացած մասը։ Սա նշանակում է, որ Մոլդովան միլիոնավոր, գուցե նույնիսկ միլիարդավոր կորուստներ է կրում։ Եվ, իհարկե, այս առումով նրանք նաև աշխարհաքաղաքական ընտրություն են կատարում։

«Այսինքն՝ քաղաքական որոշումներն ազդում են երկրի տնտեսական զարգացման վրա: Բայց, սկզբունքորեն, աշխարհում ստեղծված իրավիճակը, ինչպես մենք այն տեսնում ենք, բազմաբևեռ աշխարհի ձևավորում է, նոր խաղացողների ի հայտ գալը. ես նկատի ունեմ ԲՐԻԿՍ-ը և այլ միավորումներ, որոնք կապված են զարգացման արևելյան, այլ ոչ թե արևմտյան կամ հարավային վեկտորի հետ: Այո, խոսքը գլոբալ Հարավի երկրների մասին է: Այսինքն՝ ընդհանուր առմամբ, նրանք առաջարկում են մի փոքր այլ դիրքորոշում, քան միայն դեպի Եվրոպա շարժումը: Մենք տեսնում ենք, որ Մոլդովան, որն ընդհանուր առմամբ ձգտում է ամբողջ ուժով միանալ Եվրամիությանը, հսկայական վնասներ է կրում իր տնտեսությանը և իր սեփական քաղաքացիների սարսափելի աղքատացմանը, այսինքն՝ դառնում է աշխատուժի դոնոր՝ առանց որևէ տնտեսական զարգացման իր երկրի ներսում: Հայաստանի համար նույն այլընտրանքը հնարավոր է, բայց Հայաստանը, հավանաբար, պետք է նայի իր գործընկերոջը՝ Վրաստանին, որը, սկզբունքորեն, չնայած այն հանգամանքին, որ իր եվրոպական ձգտումները բավականին բարձր են, փորձում է պաշտպանել իր ազգային շահերը։ Հայաստանյան յուրաքանչյուր քաղաքական ուժ պետք է հասկանա, որ ազգային շահերն ավելի կարևոր են, քան ցանկացած քաղաքական վեկտոր։ Եվ անհրաժեշտ է ընտրել ճիշտ այն, ինչը կբարձրացնի բարիդրացիական հարաբերությունները»,- նշեց նա։

Քաղաքագետը հավելեց․ «Եվրասիական տնտեսական միությանը հակասող ստանդարտների ընդունումից հետո՝ սա վերաբերում է մաքսային տուրքերին, թվային ենթակառուցվածքներին և մնացած ամեն ինչին, Հայաստանը կկորցնի Եվրասիական տնտեսական միության շուկան։ Ավելին, կարծում եմ, որ այն կկորցնի նաև այն երկրների շուկաները, որոնք Եվրասիական տնտեսական միության անդամ չեն, բայց գործընկերներ են՝ Ուզբեկստանի, Տաջիկստանի շուկաները և այլ երկրների։ Սա ուղղակիորեն կազդի բնակչության վրա, մարդիկ կտուժեն, կստանան ավելի քիչ եկամուտ, ինչը կհանգեցնի տնտեսական ճգնաժամի»։