ԱՄՆ-ն ու Իրանը համաձայնեցրել են խաղաղության համաձայնագրի վերջնական տեքստը։ «Իրան-ԱՄՆ հուշագիրը երբևէ այսքան մոտ չի եղել, սակայն ԶԼՄ-ները պետք է զերծ մնան բովանդակության վերաբերյալ ենթադրություններից։ Մանրամասները ժամանակին կներկայացվեն հանրությանը»,- այս մասին X-ի իր էջում գրել է Իրանի ԱԳ նախարար Աբբաս Արաղչին։

ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև սպասվող համաձայնագիրը դարձել է «դառը հաբ» Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի համար, գրել է Axios-ը։ Երբ Նեթանյահուն սկսել է պատերազմը՝ հույսը դնելով ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի աջակցության վրա, նա չի պատկերացրել, որ այն այսպես կավարտվի:

Հրապարակման համաձայն՝ չնայած Նեթանյահուն և Իսրայելի կառավարության այլ պաշտոնյաներ խուսափում են հրապարակայնորեն քննադատել ԱՄՆ նախագահին, նրանք մասնավոր զրույցներում լուրջ կասկածներ են հայտնում առաջիկա համաձայնագրի վերաբերյալ։

Ի՞նչ են մտածում Իրանում, արդյո՞ք համաձայնագիրն այդքան մոտ է, արդյո՞ք Թրամփի` Իրանի հետ սպասվող համաձայնագիրը դառը հաբ է Նեթանյահուի համար, և ի՞նչ կանի այդ դեպքում Իսրայելը. MediaHub-ը զրուցել է Թեհրանի ATU (Allameh Tabataba'i) համալսարանի դասախոս, միջազգայնագետ Էհսան Մովահեդիանիի հետ։

«Այո, հնարավոր է, որ երկու կողմերի միջև համաձայնագիր ստորագրվի։ Սակայն այս համաձայնագիրը միայն հնարավորություն կլինի շունչ քաշելու և երկու կողմերի կարողությունները վերականգնելու՝ աշնանը նոր հակամարտության բռնկման համար։ Պատճառն այն է, որ Միացյալ Նահանգները ձգտում է ամրապնդել իր ցանկալի կարգը Արևմտյան Ասիայում, մինչդեռ Իրանը հայտարարել է, որ իր նպատակն է Ամերիկային վտարել Արևմտյան Ասիայից։ Սա գոյաբանական հակամարտություն է երկու կողմերի համար էլ, և այն բանակցությունների միջոցով լուծելու հնարավորություն չկա»,- ասաց Մովահեդիանին։

Ըստ միջազգայնագետի՝ վերջին 50 տարիների ընթացքում Միացյալ Նահանգները չի պահպանել որևէ համաձայնագիր Իրանի հետ և չի պահպանելու նաև այս մեկը, որովհետև այն պետք է վերահսկողություն սահմանի Իրանի ռեսուրսների նկատմամբ, կանխի Չինաստանի մուտքը նավթային ռեսուրսներ ու իրանական միջանցքներ և կասեցնի Իրանի առաջընթացը միջուկային ոլորտում ու այլ տեխնոլոգիաներում։ Հետևաբար, անկախ նրանից, թե որքան զիջումներ կանի Իրանը, Ամերիկան գոհ չի լինի, և այդ զիջումները միայն կծառայեն որպես միջոց՝ Իրանին ավելի թուլացնելու և նրա նկատմամբ ամերիկյան վերահսկողությունն ուժեղացնելու համար։

«Լավ համաձայնագիրը գնահատելու ճիշտ չափանիշը միայն մեկ սկզբունք է՝ զսպումը։ Այսինքն՝ համաձայնագիրը պետք է կարճաժամկետ և միջնաժամկետ հեռանկարում կանխի Իրանի վրա ռազմական կամ հիբրիդային հարձակումն այս թշնամական տարածաշրջանային միջավայրում։ Իրանի տեսանկյունից գլխավոր հարցը պարզ է՝ արդյո՞ք Իրանի կողմից հարստացված ուրանի նոսրացումը, Հորմուզի նեղուցի բացումը և այլ շոշափելի ու անհապաղ զիջումները կփոխհատուցվեն Միացյալ Նահանգների կողմից միաժամանակյա, շոշափելի ու անդառնալի գործողություններով։ Հաշվի առնելով Միացյալ Նահանգների վարքագիծը՝ պատասխանը բացասական է։ Այն բանից հետո, երբ Թրամփը սպառնաց Իրանին ոչնչացնել նրա քաղաքակրթությունը միջուկային զենքի միջոցով, հարձակումներ գործեց ենթակառուցվածքների վրա և բացահայտեց այն փաստը, որ Իրանը գործնականում անկարող է իր թշնամուն հասցնել ամենաբարձր մակարդակի վնաս՝ սրման սանդուղքով, պետք է շատ զգույշ լինել։ Իրանի գործընկերը միջուկային տերություն է՝ օդային բացարձակ գերազանցությամբ»,- հայտնեց միջազգայնագետը:

Ըստ նրա՝ նման պայմաններում համաձայնագիրն արժեքավոր է միայն այն դեպքում, եթե Միացյալ Նահանգների դեմ Իրանի զսպման կարողությունների անհապաղ կրճատումն ուղեկցվի Իրանի դեմ ամերիկյան սպառնալիքի միաժամանակյա և չափելի կրճատմամբ։ Ակնհայտ է, որ եթե այս սկզբունքին հակասող պայմաններ ստեղծվեն, Իրանը չի ընդունի որևէ համաձայնագիր։ Նեթանյահուն կփորձի կանխել Իրանի և Միացյալ Նահանգների միջև ցանկացած համաձայնագիր, և նա դա կանի՝ Լիբանանի վրա հարձակվելով և այլ ահաբեկչական գործողություններով։ 

«Հաշվի առնելով, որ Իրանը պահանջում է Իսրայելի դուրսբերումը հարավային Լիբանանից՝ որպես Միացյալ Նահանգների հետ համաձայնագրի մաս, և քանի որ այս հարցը նույնպես չի լուծվի Իսրայելի կողմից, ես շարունակում եմ վատատեսորեն տրամադրված լինել ցանկացած հնարավոր համաձայնագրի երկարաձգման հարցում։ Ամեն դեպքում, Իրանը կպահպանի իր զգոնությունը, կհետևի իրավիճակին բաց աչքերով ու մեծ ուշադրությամբ և կկայացնի լավագույն որոշումը։ Բայց կրկնում եմ՝ եթե համաձայնագիր կնքվի, դրա տևողությունը կսահմանափակվի մի քանի ամսով, և իր ռազմական զինանոցը վերականգնելուց ու համալրելուց, միջանկյալ կոնգրեսական ընտրությունները հաղթահարելուց և ներքին տնտեսական պայմանները բարելավելուց հետո Միացյալ Նահանգները կհարձակվի Իրանի վրա»,- եզրափակեց Էհսան Մովահեդիանին։