Հայաստանն իր հոգևոր-մշակութային ժառանգությամբ ու հարուստ ճարտարապետությամբ իր հետքն է թողել համաշխարհային պատմության ներկապնակում: Դրան առավել շատ նպաստել է երկրի պետական կրոնը՝ քրիստոնեությունը։
Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանի Աղիտու գյուղում կանգուն է Հայաստանի ամենահին կոթողներից մեկը՝ 6-ից 7-րդ դարերին թվագրվող կոթող-մահարձանը՝ հայկական խաչքարային զարդաքանդակներով։ Շնորհիվ ճարտարապետական յուրահատուկ լուծումների, այն համարվում է Հայաստանի խոյակերտ գոհարներից մեկը։
Լինելով երկրի ամենահին հուշարձաններից մեկը՝ 1990-ականներին մահարձանի նկարը զետեղվել է նորանկախ հանրապետության 1000 դրամանոց թղթադրամի վրա։ Կոթողին կից եղել են նաև քրիստոնեական այլ շինություններ, բակում կան տասնյակ խաչքարեր։
Աղիտուի բնակիչներն ասում են, որ գյուղը կարող է հետաքրքրել զբոսաշրջիկներին, սակայն, տուրիստների հոսքը մարզի այս հատված քիչ է։
Մոտակա քարանձավներում գտնվել են ուշ քարե դարի դամբարաններ, գյուղից հարավ գտնվում են «Բերդատեղ» ավերակ բերդը, «Ձորագյուղ» և «Գյուղատեղ» ավերակ գյուղատեղիները։ Շրջակայքում կան հանքային աղբյուրներ։
Բնակավայրը խորհրդային տարիներին, նախքան ազգամիջյան բախումները բնակեցված է եղել նաև ադրբեջանցիներով և կոչվել է Աղուդի։ Աղիտու է վերանվանվել՝ 1991 թվականին։
Այժմ այստեղ ապրում է 400-ից ավելի մարդ։ Վերջին շրջանում ընդունել են նաև տեղահանված արցախցիների։
Հունան Թադևոսյան