«Կա կարգավորման երկու տարբերակ։ Մենք կընդունենք կողմերի ցանկացած որոշում, եթե դա բերի խաղաղության», - երեկ «Վալդայ» ակումբում հայտարարել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։
«Եթե Հայաստանը որոշի ընդունել Վաշինգտոնի տարբերակը և ճանաչի Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում, դե ինչ, մենք դա կընդունենք։ Եթե Հայաստանի ժողովուրդը և իշխանությունը որոշեն, որ Ղարաբաղը ունի առանձնահատկություններ և պետք է պայմանագրում նշել այդ մասին, դա էլ կընդունենք», - ընդգծել է Ռուսաստանի առաջնորդը ու նաև հավելել է՝ «բայց այդ դեպքում պետք է պայմանավորվել նաև Ադրբեջանի հետ, նրանց դիրքորոշումն էլ է կարևոր»:
Պուտինը նաև կշտամբել է Երևանին. «Եթե ժամանակին, ինչպես մենք առաջարկում էինք, Հայաստանի ղեկավարությունը համաձայներ վերադարձնել հինգ շրջանները, որոնք, ըստ էության, հայկական կողմին պետք չէին, այլ իրավիճակ կլիներ»։
Պուտինը, թերևս, մեծ բացահայտումներ չի արել կամ չի հայտնել մի այնպիսի նորություն, որը վերջին շրջանում ակտիվորեն չի քննարկվում մեր ներքաղաքական դիսկուրսում:
Ամբողջ խնդիրն այն է, որ Ռուսաստանի նախագահը խոսել է բաց տեքստով, ինչն այնքան էլ բնորոշ չէ նրան: Թերևս, հայ-ռուսական հարաբերություններում ինստիտուցիոնալ ճգնաժամը հասել է մի հանգրվանի, որը Պուտինին ստիպել է խոսք ասել՝ առանց դիվանագիտական քողածածկույթի:
Ռուսաստանի նախագահը նոր բացահայտում չարեց հայ- ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման արևմտյան տարբերակի բովանդակության կամ պարամետրերի մասին: ԼՂ կարգավիճակի հարցում «նշաձողի իջեցման» անհրաժեշտության մասին դեռ ապրիլ ամսին խոսել է Նիկոլ Փաշինյանը: Արևմուտքը շահագրգռված է Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի ազդեցության սահմանափակմամբ ու այս համատեքստում առաջարկում է հայ- ադրբեջանական հարաբերությունների համապարփակ լուծում, ներառյալ՝ ԼՂ խնդիրը, ինչն իրապես ենթադրում է՝ Ադրբեջանի ինքնիշխանության ճանաչում ԼՂ նկատմամբ, որը ենթադրում է ռուսական խաղաղապահների դուրսբերման մտիվացիոն հիմքերի ստեղծում, բայց ԼՂ-ին չեն տրվում սուբեկտության ու անվտանգության միջազգային շոշափելի երաշխիքներ: Ռուսական տարբերակը ենթադրում է ԼՂ կարգավիճակի հարցի լուծման առկախում ավելի ստույգ՝ այսօրվա ստատուս-քվոյի պահպանում, բնականաբար՝ ռուսական ռազմական ներկայության մոտիվների ամրապնդման նպատակով:
Ստեղծված իրավիճակի պատասխանատվության բեռը Պուտինը հմտորեն դնում է Հայաստանի վրա՝ այսպիսով լեգիտիմացնելով Ռուսաստանի հնարավոր հակադաշնակցային վարքագիծը: Մեր իշխանությունն այս խայծը վաղուց «կուլ է տվել»՝ նպաստելով Հայաստանում հակառուսական տրամադրությունների գեներացիային ու արտաքին քաղաքականության վեկտորալ փոփոխությունների մասին քննարկումներին:
Վահրամ Բագրատյան