Iravaban.net-ը ուսումնասիրել է Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման e-draft.am կայքում հանրային քննարկման դրված «Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության 2011 թվականի մայիսի 5-ի N670-ն, Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության 2011 թվականի մայիսի 5-ի N 665-ն, Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության 2014 թվականի հունիսի 26-ի N 635-ն որոշումների մեջ փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին»» ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծը։

Ի՞նչ հիմնական փոփոխություններ են առաջարկվում                                                           

Նախագիծը նախատեսում է, որ բոլոր կենսաթոշակները և որոշ նպաստներ (ծերության, հաշմանդամության և կերակրողին կորցնելու դեպքում) վճարվեն բացառապես անկանխիկ եղանակով։ Սա նշանակում է, որ քաղաքացիները այլևս չեն ստանա գումարը կանխիկ, և վճարումը կհամարվի միայն բանկային փոխանցումով կատարված։ Նախկինում որոշ դեպքերում կենսաթոշակը հնարավոր էր ստանալ կանխիկ՝ օրինակ՝ որոշակի տարիքի անձանց կամ ֆիզիկական սահմանափակումներով հաշմանդամություն ունեցողներին

Այս փոփոխությունը միտված է գործընթացների պարզեցմանը, վարչարարության նվազեցմանը և թվայնացման ընդլայնմանը։

Մասնավոր կարգավորումներ

Վճարման եղանակի հստակեցում

• 2026 թվականի ապրիլի 1-ից կենսաթոշակները և դրանց հետ կապված վճարները (պարգևավճարներ, վնասի փոխհատուցումներ) կվճարվեն բացառապես անկանխիկ եղանակով՝ կենսաթոշակ վճարող բանկի միջոցով։
• 2026 թվականի հունվարի 1-ից մարտի 31-ը կենսաթոշակառուն կարող է դիմում ներկայացնել և ընտրել բանկը, որտեղ ցանկանում է ստանալ վճարումը։
• Դիմում չներկայացրած անձանց համար համակարգը պատահականության սկզբունքով կընտրի բանկ՝ հաշվի առնելով բնակավայրում կենսաթոշակառուների համամասնությունը։

Բանկի փոփոխության կարգ

• Կենսաթոշակառուն կարող է ցանկացած պահի դիմել բանկը փոխելու համար։
• Դիմումը մերժվելու է միայն երկու դեպքում՝
  • Կենսաթոշակի վճարումը դադարեցված է,

• • Դիմումում նշված բանկը չունի պայմանագիր վճարումներ կատարելու համար։
• Մերժման պատճառները հաղորդվում են էլեկտրոնային միջոցով։

Հատուկ դեպքեր

• Հաշմանդամություն ունեցող անձանց կամ այլ բացառիկ դեպքերում, առանց գրավոր դիմումի, կենսաթոշակը նույնպես կվճարվի անկանխիկ եղանակով՝ ծառայության սահմանած կարգով։
• Բացի այդ, կիրառվում են տեխնիկական կարգավորումներ, որոնք թույլ են տալիս համակարգին պատահականության սկզբունքով իրականացնել վճարող բանկի ընտրություն և հետադարձ կապ ապահովել։

Նախագիծը նպատակ ունի՝

• Կենսաթոշակառուների և նպաստառուների համար վճարումները դարձնել արագ, հարմար և ապահով,
• Նվազեցնել վարչարարությունը և փաստաթղթաշրջանառությունը,
• Խթանել թվային և էլեկտրոնային գործառնությունները,
• Հստակեցնել պատասխանատվությունն ու կարգերը՝ ապահովելով խախտումների հետևանքով լրացուցիչ տույժերի կամ ուշացման կարգավորումներ։

Ֆինանսական և գործնական ազդեցություն

• Պետական բյուջեի եկամուտները չեն փոփոխվի,
• Ծախսերը կարող են կրճատվել՝ հաշվի առնելով սոցիալական ապահովության համակարգի և կենսաթոշակային քարտերի գործառնական գործողությունները,
• Վճարումների գործընթացը ավելի կարգավորված և վերահսկելի կդառնա, իսկ քաղաքացիները կստանան գումարները մեկ ամբողջական և հստակ կարգով։

Օրենքի ուժի մեջ մտնելու ժամկետը

• Նախագիծը նախատեսվում է ուժի մեջ մտցնել 2026 թվականի ապրիլի 1-ից,
• Մինչ այդ (2026 թվականի հունվար–մարտ) քաղաքացիները կարող են դիմում ներկայացնել բանկ ընտրելու համար,
• Որոշ տեխնիկական կամ ծրագրային փոփոխություններ կկիրառվեն հետադարձում միայն համապատասխան համակարգերի ներդրումից հետո։

Կապը ռազմավարական փաստաթղթերի հետ

Նախագիծը բխում է Կառավարության 2021–2026 թթ. ծրագրի 4.6-րդ կետից՝ նպատակ ունենալով բարելավել կենսաթոշակառուներին և նպաստառուներին մատուցվող ծառայությունների որակը, ինչպես նաև կենսաթոշակների և նպաստների նշանակման և վճարման գործընթացների արդիականացում։

Ակնկալվող արդյունքներ

• Կենսաթոշակները և նպաստները կհասցվեն քաղաքացիներին արագ և անվտանգ բանկային փոխանցման միջոցով,
• Պետական կառույցների գործառնական բեռը կնվազի,
• Առանց փաստաթղթաշրջանառության կամ լրացուցիչ բյուրոկրատիկ խոչընդոտների քաղաքացիները կստանան իրենց վճարումները հստակ ժամկետներում։