Դեկտեմբերի 28-ից Իրանում լայնածավալ ցույցեր են սկսվել իրանական ռիալի կտրուկ արժեզրկման և մեծ գնաճի ֆոնին։ Հակակառավարական ցույցերն ուղեկցվել են բախումներով և անկարգություններով։ 

Իրանի ԱԳ նախարար Աբբաս Արաղչին հայտնել է, որ երկրում տեղի ունեցած անկարգությունների ընթացքում զոհվել է 3,117 մարդ։

Ի՞նչ է կատարվում Իրանում այս պահին․ MediaHub-ը զրուցեց Թեհրանի ATU (Allameh Tabataba) համալսարանի դասախոս, միջազգայնագետ Էհսան Մովահեդիանի հետ։

«Թեհրանում քաոսից հետո իրավիճակը հանգիստ է։ Սկզբում բողոքի ցույցերը շատ խաղաղ էին, բայց բռնի բնույթ ստացան ԱՄՆ-ի և Իսրայելի արտաքին միջամտության պատճառով։ Դա ծանր տնտեսական իրավիճակի և Իրանի ազգային արժույթի անկման պատճառով էր։ Այս պահին մարդիկ ապրում են իրենց բնականոն կյանքով, սակայն ԱՄՆ-ում լուրեր են շրջանառվում ԱՄՆ-ի հնարավոր ռազմական միջամտության մասին, և Իրանը պատրաստ է պատասխան տալ։ Կա ռազմական հակամարտության հավանականություն ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից, և նրանք ցանկանում են մասնատել Իրանը, սակայն միլիոնավոր իրանցիներ պատրաստ են պաշտպանել իրենց երկիրը, և նրանք դա ապացուցել են լայնածավալ ցույցերով։ Վնասվել կամ ավերվել են ավելի քան 250 դպրոց, 300 մզկիթ, 90 կրոնական ճեմարան և 26 մասնավոր բնակելի տներ, որոնք պատկանում էին սովորական քաղաքացիներին»,- ասաց իրանցի դասախոսը։ 

Ըստ նրա՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, փոխարժեքի հանկարծակի կտրուկ աճից հետո, Թեհրանի Մեծ Բազարում առևտրային բողոքի ցույցեր սկսվեցին։ Ցույցերը պայմանավորված էին արժույթի անկայունության տնտեսական գործունեության և կենսապահովման վրա ազդեցության վերաբերյալ մտահոգություններով, որոնց մասնակիցները հիմնականում կոչ էին անում շուկայի կայունության և ֆինանսական անկայունությունը զսպելու արդյունավետ միջոցների։

«Սկզբից այս հավաքները խաղաղ էին, մասնագիտական բնույթի և պահանջատիրական։ Տնտեսական բողոքները արտահայտվում էին հանգիստ և առանց հասարակական կարգը խաթարելու։ Հաջորդ օրերին բողոքի ցույցերը աշխարհագրորեն ընդլայնվեցին և որոշ տարածքներում ուղեկցվեցին սահմանափակ և պարբերաբար անկարգություններով։ 2026 թվականի հունվարի 8-ից սկսած իրավիճակը հիմնարար կերպով փոխվեց։ Ասպարեզ մտան կազմակերպված և զինված տարրեր, և համակարգված հարձակումների, դիտավորյալ հրկիզումների, հրազենի և սուր զենքի օգտագործման դեպքերը աճեցին։ Բռնության շրջանակը տարածվեց իրավապահ մարմինների հետ բախումներից այն կողմ՝ ներառելով սովորական քաղաքացիներին, արտակարգ իրավիճակների ծառայությունները, հանրային ենթակառուցվածքները, տնտեսական կառույցները և կրոնական վայրերը»,- շեշտեց Մովահեդիանին։

Նա հավելեց․ «Ամփոփելով՝ այս տվյալները ցույց են տալիս, որ բռնությունը խորը և լայնածավալ հետևանքներ է ունեցել մարդկային անվտանգության, հանրային ծառայությունների և քաղաքացիների առօրյա կյանքի վրա։ Այս հետևանքները որևէ իմաստալից կապ չունեն սկզբնական տնտեսական բողոքի ցույցերի հետ և փոխարենը անհամաչափորեն ազդել են սովորական մարդկանց և կարևորագույն հասարակական ենթակառուցվածքների վրա»։

Մարիաննա Արամյան